Znasz dwa języki? Być może posiadasz dwie osobowości!

Czy słyszałeś już jak wielki wpływ na zachowanie, sposób myślenia i oceny sytuacji ma to, że potrafimy się porozumiewać w więcej niż jednym języku? Jeśli znasz już jakiś język obcy na tyle dobrze, by w miarę swobodnie się nim porozumiewać, a zwłaszcza, jeśli miałeś okazję pomieszkać przez jakiś czas w obcojęzycznym kraju i aktywnie używać drugiego języka na co dzień i w najprzeróżniejszych sytuacjach życiowych, to na pewno zauważyłeś, że czasem o pewnych sprawach myślisz inaczej z perspektywy tego drugiego języka niż gdybyś rozmawiał o nich (lub rozmyślał) po polsku.

Może w innym języku wulgaryzmy nie rażą Cię już tak mocno? Może potrafisz być bardziej tolerancyjny gdy rozmawiasz z obcokrajowcami? Dobrze się zastanów, być może Twoje naturalnie gorzko-ironiczne poczucie humoru nagle nabrało zupełnie innych odcieni po tym, jak przez rok dzieliłeś mieszkanie z radosnymi Hiszpanami?

Istnieją liczne badania naukowe, które potwierdzają to, co podpowiada intuicja. Tak, język ma wpływ na to jak podejmujemy decyzje i jak wyrażamy nasze uczucia. Co ciekawe, eksperymenty wykazały, że język może również wpływać na naszą moralność! Możemy się o tym przekonać, na przykład, z opublikowanego w 2014 roku badaniu katalońskich naukowców (grupa badawcza Alberta Costy). A oto jak wyglądał opisany w pracy eksperyment:

Stoisz na wiadukcie i z góry widzisz, że pociąg, nad którymi maszynista zupełnie stracił kontrolę, zbliża się z ogromną prędkością w stronę pięciu robotników pracujących przy torach. Obok ciebie stoi obcy ci podróżnik z wielkim plecakiem. Teraz wyobraź sobie, że wiesz, że gdybyś zepchnął tego osobnika na tory, to jego ciało i plecak przyhamują pociąg i dadzą robotnikom szansę do ucieczki. Wprawdzie w ten sposób poświęcisz życie jednej obcej ci osoby, ale jednocześnie uratujesz pięć innych! Co zrobisz?

Zaledwie 12-20% osób biorących udział w eksperymencie uznało, że takie rozwiązanie jest dopuszczalne z moralnego punktu widzenia. Badanie wykazało, że próba rozwiązania tego problemu wzbudzała dużą aktywność w części mózgu odpowiedzialnych za emocje, można więc powiedzieć, że badani nie kierowali się zdrowym rozsądkiem ani przewagą korzyści nad stratami (życie pięciu ponad życie jednego), lecz emocjami.

I tutaj w grę wchodzi język. Otóż gdy ten sam problem przedstawiono osobom posługującym się dwoma językami, ich odpowiedź różniła się w zależności od tego, czy mieli odpowiadać w swoim języku ojczystym, czy w drugim języku! Przebadano różne grupy i wzięto pod uwagę różne kombinacje języków… ale wyniki były jasne.

Osoby pytane w języku ojczystym były bardziej skłonne do udzielenia odpowiedzi skrajnie emocjonalnej, to znaczy, nie zgadzały się na strącenie niewinnego pasażera na tory w około 18%. Tymczasem osoby zapytane o to samo w języku obcym, były bardziej skłonne do zimnych kalkulacji. Aż 44% opowiedziało się za poświęceniem jednego życia dla ratowania pięciu. Niesamowite, prawda?

Podobne badania prowadziły również inne grupy badawcze i wyniki były podobne. Parafrazuję tutaj fragment na temat rezultatów otrzymanych przez grupę profesora Keysara (Uniwersytet w Chicago):

Naukowcy wierzą, że drugi język umożliwia kognitywne oddalenie się od zautomatyzowanych procesów, przez co promuje myślenie analityczne, redukuje brak myślenia i reakcje emocjonalne. (źródło).

Jakie mogą być realne konsekwencje tego, że w naszym języku ojczystym jesteśmy bardziej skłonni do ulegania emocjom niż w języku obcym?

Pomyślmy na przykład o związkach mieszanych. Mimo że wiele szczęśliwych par pokazuje swoim przykładem, że związki osób mówiących różnymi językami mogą być naprawdę udane, zakochani mogą mieć problem z wyrażaniem sobie uczuć albo z dogadaniem się w sprawach, do których jedno z nich podchodzi bardziej emocjonalnie niż drugie.

Osoby dwujęzyczne postawione przed moralnym dylematem mogą czuć się skłonne do podjęcia decyzji bardziej wyrachowanej, gdy przemyślą sprawę w obcym języku, podczas gdy język ojczysty podpowie im rozwiązanie oparte nie tyle na logice, co na emocjach. Problemy mogą się pojawić, jeśli w podobnej sytuacji znajduje się polityk lub osoba na wyższym stanowisku, której decyzje mogą zaważyć na losach innych.

Warto zaznaczyć, że na marginesie opisanych wcześniej badań, powstają również inne teorie na temat tego, w jakim stopniu drugi język ma wpływ na nasze zachowanie. Niektórzy naukowcy przychylają się do teorii, że zimna kalkulacja w drugim języku kończy się w momencie, gdy zaczynamy z tym językiem wiązać więcej emocji, jesteśmy w nim zupełnie zanurzeni i nasze kompetencje przypominają te, które posiadalibyśmy, gdyby był to nasz język ojczysty.

Na pewno wiele jeszcze musimy się dowiedzieć o tym, jak wielki może być wpływ drugiego języka na nasze życie. Ważne że dotychczasowe badania i doświadczenia milionów osób na całym świecie dowodzą, że znajomość języków ubogaca. Być może nawet do tego stopnia, że zyskujemy drugą osobowość!

Źródła:

„Thinking in a Foreign Language Makes Decisions More Rational” http://www.wired.com/2012/04/language-and-bias/

„El efecto del idioma extranjero”, Catherine L. Caldwell-Harris, Mente y Cerebro 2015.

Autorką tekstu jest Dorota Kotwica, językoznawca, specjalistka od języka hiszpańskiego, autorka strony Hiszpański na luzie .

 

Advertisements

One thought on “Znasz dwa języki? Być może posiadasz dwie osobowości!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s